In het kort: Een auditfile (XAF) is een standaard Nederlands bestand met gegevens uit uw boekhouding. In Odoo 19 met de Nederlandse lokalisatie exporteert u die vanuit het rapport General Ledger. Het rapport Trial Balance geeft het overzicht dat uw accountant er meestal naast wil. Controleer het bestand voordat u het verstuurt. De Belastingdienst meldt dat vanaf 1 januari 2027 uitsluitend XAF 4.0 wordt geaccepteerd voor aanlevering, dus kijk welke versie uw Odoo exporteert.

Uw accountant vraagt om een auditfile en een kolommenbalans, en u vraagt zich af waar u die in Odoo vindt. Die vraag krijgen wij regelmatig via onze helpdesk. Dit artikel legt uit wat deze documenten zijn, hoe u ze in Odoo 19 maakt en hoe u ze controleert voordat ze uw bedrijf verlaten.
We gebruiken de namen uit de Engelse interface. Dit artikel is geen fiscaal advies. Welk bestand u wanneer moet aanleveren, spreekt u af met uw accountant of de Belastingdienst.
Wat is een auditfile?
XAF staat voor XML Auditfile Financieel. Volgens de Belastingdienst is het een open standaard om gegevens uit administratieve systemen uit te wisselen, voor rapportage en controle. De Belastingdienst, curatoren en de accountancysector worden als belangrijke gebruikers genoemd. Het bestand is in XML en heeft de extensie .xaf, dus u leest het met geschikte software en niet als een gewoon rapport.
De Belastingdienst kan bij een controle een auditfile opvragen, en ook accountants gebruiken het vaak. Het is geen apart rapport dat u bijhoudt, maar een export uit uw boekhouding op een bepaald moment.
XAF 4.0 vanaf 1 januari 2027
Dit punt vraagt nu aandacht. In een bericht van 22 april 2026 meldt de dienstverlening van de Belastingdienst aan softwareleveranciers dat vanaf 1 januari 2027 uitsluitend XAF 4.0 wordt geaccepteerd voor aanlevering, en dat oudere versies vanaf die datum niet meer gewenst zijn. Versie 4.0 is vereenvoudigd naar 90 velden, tegenover 250 in versie 3.2. RGS hoeft alleen te worden meegeleverd als het al in de software aanwezig is.
Hoe zit dat bij Odoo? De documentatie van Odoo noemt geen XAF-versie. In de Odoo 19-database die wij zelf hebben gecontroleerd, met de module voor Nederlandse rapporten in versie 19.0.1.5, gebruikt het exportsjabloon nog het formaat XAF 3.2. Dat kan veranderen met een update, dus controleer uw eigen bestand zoals hieronder beschreven. Toont uw bestand versie 3.2 en verwacht u er een te moeten aanleveren? Bespreek dan tijdig met uw accountant en uw Odoo-partner hoe u hiermee omgaat.
Wat de Nederlandse lokalisatie biedt
Volgens de documentatie worden Netherlands - Accounting (l10n_nl) en Netherlands - Accounting Reports (l10n_nl_reports) automatisch geïnstalleerd. Ze leveren een Nederlands rekeningschema, belastingen, fiscale posities, en Nederlandse btw- en winst- en verliesrapporten. De documentatie beschrijft ook de XAF-export en het indienen van de btw-aangifte via XBRL met een aparte SBR-module.
Het exportsjabloon dat wij hebben gecontroleerd, bevat de volgende onderdelen:
- een kop met het boekjaar, de valuta en de software;
- bedrijfsgegevens;
- klanten en leveranciers;
- de grootboekrekeningen;
- btw-codes en perioden;
- de beginbalans;
- de transacties.
Meer over samenwerken met uw accountant en RGS leest u in Odoo-boekhouding voor Nederlandse bedrijven.
Zo maakt u de auditfile
- Open de app Accounting en ga naar Reporting, General Ledger.
- Selecteer met de filters de boekingen die u wilt exporteren, meestal één boekjaar.
- Klik op het tandwielpictogram en daarna op XAF.
- Bewaar het bestand onder een duidelijke naam met het bedrijf en de periode.
Deze stappen komen rechtstreeks uit de documentatie. Omdat de filters bepalen wat wordt geëxporteerd, kan een te strak ingesteld filter het bestand onvolledig maken. Kijk dus naar de filters voordat u klikt.
De kolommenbalans: Trial Balance in Odoo
Een kolommenbalans is een Nederlandse term voor een overzicht van alle grootboekrekeningen met debet- en creditbedragen in aparte kolommen. Definities verschillen wat, dus vraag uw accountant wat er precies wordt verwacht. In de Odoo-menu's die wij hebben bekeken, staat geen rapport met die naam. Het dichtstbijzijnde rapport is Trial Balance, onder Accounting en Reporting. In een Nederlandse interface heet dat Proefbalans.
In de database die wij hebben gecontroleerd, toont dit rapport een beginbalans, het debet en credit van de gekozen periode, en een eindbalans per rekening. Rapporten kunt u exporteren naar PDF, of naar XLSX via het pijltje naast de knop PDF. De documentatie beschrijft ook een menu Comparison om perioden te vergelijken.
Wil uw accountant meer kolommen, zoals een aparte verdeling in balans en winst- en verliesrekening? Dan is een XLSX-export een praktisch vertrekpunt. Wordt dit overzicht vaak gevraagd, dan kunt u een eigen rapport overwegen.
Voordat u exporteert: eerst opruimen
Een auditfile laat alleen zien wat in uw boekhouding staat. Loop daarom eerst deze punten na:
- Zijn de bankrekeningen afgeletterd en klopt het saldo met het afschrift? Zie de checklist voor de jaarafsluiting.
- Staat er nog iets in concept dat bij deze periode hoort?
- Is het saldo op de tussenrekening te verklaren?
- Hebt u vreemde posten gecorrigeerd of verklaard, zoals handmatige boekingen op de bank?
- Hebt u met uw accountant afgesproken of de periode is geblokkeerd?
Zo controleert u de auditfile
- Controleer de versie. Open het bestand in een teksteditor. De eerste regels tonen het formaat en de versie, samen met het boekjaar en de datums.
- Controleer het bedrijf. Controleer in een database met meerdere bedrijven of het bedrijf en het btw-nummer in de kop kloppen.
- Vergelijk de totalen. Vergelijk debet en credit in het bestand met de Trial Balance voor dezelfde periode en dezelfde filters.
- Controleer de beginbalans. Die hoort aan te sluiten op de eindbalans van het vorige jaar.
- Neem steekproeven van transacties. Zoek een paar boekingen op uit het begin en het einde van de periode, met in elk geval één per hoofddagboek.
- Laat het inlezen. Vraag uw accountant het bestand in de eigen software in te lezen voordat u het als definitief beschouwt.
De Validatie Test Service van de Belastingdienst is bedoeld voor softwareleveranciers met een ondersteuningsabonnement. Als bedrijf bent u dus vooral aangewezen op de controles hierboven en op uw accountant.
En in België?
XAF is een Nederlands formaat. In de documentatie van de Belgische lokalisatie vonden wij geen export van een auditfile. Voor Belgische bedrijven zijn de exports van General Ledger en Trial Balance het logische vertrekpunt. Vraag uw accountant welk formaat die verkiest.
Wat dit voor u betekent
Wacht niet tot iemand erom vraagt. Exporteer nu een testbestand, controleer de versie en bespreek het resultaat met uw accountant. De Belastingdienst adviseert om de voorbereiding in het vierde kwartaal van 2026 op te pakken. Blijf ook rekeningcodes gebruiken, ook al worden die in Odoo 20 optioneel, zoals beschreven in Boekhouden in Odoo 20. Test de export na een upgrade opnieuw.
Veelgestelde vragen
Wat is een auditfile (XAF)?
De XML Auditfile Financieel is een open standaard om gegevens uit administratieve systemen uit te wisselen, voor rapportage en controle. De Belastingdienst, curatoren en de accountancysector gebruiken het formaat. Een XAF-bestand heeft de extensie .xaf en u leest het met geschikte software.
Hoe maak ik een auditfile in Odoo?
Open de app Accounting en ga naar Reporting, General Ledger. Selecteer met de filters de boekingen die u wilt exporteren, klik op het tandwielpictogram en klik op XAF. Controleer daarna het bestand voordat u het doorstuurt.
Welke XAF-versie heb ik nodig vanaf 2027?
Volgens een bericht van de Belastingdienst van 22 april 2026 wordt vanaf 1 januari 2027 uitsluitend XAF 4.0 geaccepteerd voor aanlevering. Controleer welke versie uw Odoo exporteert en bespreek met uw accountant wat dat voor u betekent.
Tot slot
Wilt u hulp bij het controleren van uw auditfile of het klaarzetten van uw boekhouding voor uw accountant? Neem contact op met DAADit Group of doe de gratis Business Scan.